Reisverslag natuurreis naar Ecuador 2026: de indrukwekkende brilberen

De vogels en zoogdieren van Antisana, Chakana en Tambo Condor

Antisana en Chakana bezoeken we twee keer tijdens de reis. Geen moment voelt het repetitief. De open páramo, de besneeuwde vulkanen aan de horizon en de ijle berglucht vormen het decor voor een indrukwekkende Andesfauna.

Hier dragen veel soorten trots het label Andean. Andean gull, Andean ibis, Andean coot en natuurlijk de iconische Andean condor. Ook bij de zoogdieren ontbreekt dat niet: Andean fox, Andean bear, tapeti en white-tailed deer.

Een absoluut hoogtepunt is de ochtend waarop vier Andean condors boven onze hoofden cirkelen. Ze zweven rakelings langs de klif en passeren zo dichtbij dat je de luchtverplaatsing bijna voelt. Een onvergetelijk moment. Alsof dat nog niet genoeg is, krijgen we diezelfde dag onze vijftiende brilbeer van de reis cadeau. We observeren hem op twee verschillende locaties, gefascineerd door hoe hij zorgvuldig een bromelia uitpluist op zoek naar voedsel.

Langs het wandelpad bloeien de feloranje Chuquiragua struiken, waar Andean hillstars zich gretig laten bewonderen. Wat een schitterende kolibries. Even spectaculair is een groep carunculated caracara’s die al foeragerend over de open vlakte trekken. Ze rennen over de grond en scheren zonder schroom langs kijkers en telescopen. Met hun zwarte borst, witte accenten en opvallend oranje gezicht zijn het onweerstaanbare verschijningen. Een soort met een beperkt verspreidingsgebied, en dat voel je.

De Andean fox houdt zich aanvankelijk schuil, maar bij het verlaten van Antisana ontdekken we hem toch, half verscholen in graspollen. We houden afstand en gunnen hem zijn rust. Common tapeti en white-tailed deer zijn regelmatiger van de partij.

Tambo Condor is intussen een vaste waarde. Lunchen met zicht op de kliffen van Chakana, terwijl buiten de Andean condors zweven, is pure verwennerij. De feeders trekken indrukwekkende kolibries aan: giant hummingbird en great sapphirewing, de grootste ter wereld, en natuurlijk de onmiskenbare sword-billed hummingbird met zijn absurd lange snavel. Ook shining sunbeam, sparkling violetear, black-tailed trainbearer en tyrian metaltail zorgen voor constante bedrijvigheid rond bloemen en voederplaatsen.

En alsof het geënsceneerd is, verschijnt tijdens onze koffie bij het eerste bezoek opnieuw een Andean fox in het aangrenzende weiland. Bergen, condors, beren en nu ook een vos bij de koffie. Ecuador blijft verrassen.

The endangered Tapirus pinchaque – of “Sacha Huagra”

Donderdag 29 januari. Vroeg in de ochtend rijden we het Cayambe Coca reservaat binnen, op zoek naar de zeldzame mountain tapir. Met ons mee: Mario, een lokale tapirexpert, en een parkwachter.

We controleren weilanden waar soms tapirs tussen grazende koeien opduiken. Gisteren stond hier nog een brilbeer, vandaag is het leeg. Ook op een plek waar eerder een tapir werd gezien, vinden we geen enkel spoor. Geen afdrukken, geen wissels. Alleen uitgestrekte hoogland landschappen die tegelijk overweldigend mooi en opvallend stil aanvoelen.

Vanaf de tweede controlepost neemt Mario het voortouw. Met machete baant hij zich een weg door de páramo. Wij volgen hijgend in de ijle lucht. Boven wacht niet alleen een weids uitzicht, maar ook muggen. Zelfs op deze hoogte.

We kammen systematisch meren, dammen en graszones uit. Grote zoogdieren blijven uit, maar de Andes toont zich in detail: white-tailed deer, common tapeti’s, carunculated caracara’s, black-chested buzzard-eagle. Twee parels springen eruit: een opvliegende noble snipe en een mannetje rainbow-bearded thornbill die op een bloeiende plant foerageert.

Tegen de middag zakt de mist in. Het zicht verdwijnt. Wij keren langzaam terug, maar Mario weigert op te geven. In regen en wolken trekt hij nog twee stukken Polylepisbos in. Buiten het park proberen we nog enkele laatste locaties. De motivatie slinkt. Warmwaterbronnen lonken.

Dan, wanneer we wachten bij de laatste stop, gebeurt het. Mario’s gefluit wordt beantwoord.

Plots is alle vermoeidheid weg. We klauteren omhoog over rotsen en door dichte vegetatie. De laatste meters zijn steil en vragen concentratie. Adrenaline giert. Dan wenkt Luis ons.

Daar staat hij.

De mountain tapir!

Rustig foeragerend op de helling, half gehuld in mist. Zijn donkere lichaam gaat bijna op in het landschap. Wanneer Mario fluit, draait hij zijn oren in onze richting. En hij fluit terug. Een wilde tapir die antwoordt. Onwerkelijk.

We kijken hoe hij met zijn beweeglijke snuit bladeren naar zich toe trekt. Af en toe heft hij zijn kop en krult zijn bovenlip in een duidelijke flehmen-reactie. Pure oernatuur.

Zelfs het groepslid dat al bij het logement was, kan nog aansluiten en de tapir observeren terwijl het dier neerligt op de helling. Iedereen ziet hem. Iedereen voelt het.

Wat begon als een lange, natte en twijfelende zoektocht eindigt in een apotheose. Een ontmoeting met een van de zeldzaamste zoogdieren van de Andes. Een moment dat blijft hangen.

Zura Loma en Paz de las Aves: goud in het nevelwoud

Paz de las Aves, nabij Nanegalito, is een begrip in de vogelwereld. Wat ooit begon als kleinschalig initiatief van Ángel Paz en zijn broer groeide uit tot een familiebedrijf met internationale faam. Toch bleef de ziel van de plek intact: met kennis, geduld en regenwormen worden hier vogels zichtbaar die normaal onzichtbaar blijven in het dichte Chocó-nevelwoud. Dat deze locatie dankzij wereldwijde steun werd gered van de ondergang, maakt het verhaal alleen maar sterker.

Wij staan er vroeg, nog in het donker. Via een smal pad trekken we naar een schuilhut voor een van de iconen van de Andes: de Andean cock-of-the-rock. Stipt bij zonsopgang galmt de eerste rauwe kreet door het bos. Even later verschijnen de mannetjes op de baltsplek, fel gekleurd en onweerstaanbaar in hun theatrale sprongen. Een magisch begin van de dag.

Onderweg zorgt een rufescent screech owl voor een eerste fotosessie, en even later weet Luis na intens speurwerk een cloud-forest pygmy owl te lokaliseren. Een speld in een hooiberg, maar gevonden.

Na koffie volgt het echte antpitta spektakel. Waar een eerste poging bij “Willy” niets oplevert, tonen twee yellow-breasted antpitta’s zich later wél gewillig bij een klein watervalletje. Dan is het tijd voor de ster van de site: de giant antpitta. Dankzij het voorbereidende werk van Patricio verschijnt het imposante vrouwtje plots tussen het groen. Als een pluizig paasei op poten hipt ze naar voren om regenwormen op te pikken voor haar jong. Iedereen houdt de adem in.

Alsof twee antpitta soorten op één dag nog niet volstaan, krijgen we ook ochre-breasted antpitta van dichtbij te zien. Daarna volgt een korte maar explosieve passage van toucan barbets aan een feeder. Kleur, lawaai, actie. Terug bij de lodge genieten we van powerful woodpecker en een koppeltje lyre-tailed nightjars dat perfect gecamoufleerd op tak en rots zit.

Op onze laatste dag trekken we naar Zura Loma, hoger gelegen en opnieuw een hotspot. Met koffie in de hand speuren we de feeders af. Hier hangt één grote droom boven de groep: de zeldzame black-breasted puffleg. Een ernstig bedreigde kolibrie met een minuscuul verspreidingsgebied.

Uren verstrijken. Intussen is er een constante stroom van kolibries, tanagers en flowerpiercers. Dan plots het verlossende woord: “puffleg!”

Een kort, intens moment. De vogel verschijnt, verdwijnt en keert gelukkig terug. Zwarte borst, violetblauwe keel, witte pootpluimen. Check. Wat een afsluiter.

We sluiten af in Yanacocha met nog meer kolibries en bergtanagers, en zelfs een koppel tawny antpitta’s op weg naar de bus.

Een reis die begon met beren en eindigt met een van de zeldzaamste kolibries ter wereld. Ecuador op zijn best.

Brilberen all the way

Vrijdag 30 januari. Na het ontbijt rijden we naar Guango, vlak bij Papallacta. De meeste doelsoorten hebben we al gezien, maar een recente troef lokt ons toch: een feeder voor grey-breasted mountain toucan. Een derde soort mountain toucan op de lijst zou mooi zijn.

We klimmen naar het afdak bij de feeder, midden in een zee van groen. Terwijl een medewerker druiven en bananen ophangt, vragen we ons af of de vogels dit kleine buffet in het uitgestrekte regenwoud wel zullen vinden. Eerst verschijnt een Andean guan. Mooi begin.

Dan spotten we in een fruitboom naast de feeder al een grey-breasted mountain toucan. Even later volgen er meer. Zodra de feeder is aangevuld, barst het los: drie tot vier toucans pendelen een uur lang af en aan. Van dichtbij, in perfect licht. Missie geslaagd.

Na koffie en een korte feedersessie met tourmaline sunangel, long-tailed sylph en white-bellied woodstar keren we tevreden terug.

Maar het echte spektakel moet nog beginnen.

Op weg naar Quito verlaten we de snelweg en nemen de oude bergweg door het hooglandecosysteem van nevelwoud, graslanden en bromeliahellingen. Luis waarschuwt: “Let op zwarte vlekken in het gras.”

Even later klinkt het: “Bear! Bear!”

We springen uit de bus. Op korte afstand staat een volwassen brilbeer op de helling, net uit een fruitboom gesprongen. Zijn roze neus en witte briltekening lichten op tegen het landschap. Alleen wij, niemand anders. Hij inspecteert ons, schuurt, krabt, gaat zelfs liggen met zijn kop op de voorpoten. Wat een moment.

We rijden verder, al meer dan tevreden met zeventien beren op de teller. Maar bij een laatste stop verandert alles.

Luis stapt uit “om snel iets te checken”. Wanneer hij lachend terug over de vangrail verschijnt, weten we genoeg. Beren. Meervoud.

Wat volgt is pure waanzin. Eerst één foeragerende beer in een bromeliapatch. Dan nog één. Dan een moeder. Met twee jongen. Hoger op de helling beweegt nóg een beer door de struiken. Lager staan er drie samen te eten.

We kijken tegelijk naar zeven brilberen verspreid over één helling. Zeven!

Met de beer van eerder die dag komen we uit op acht beren op één namiddag. Het totaal van de reis tikt af op vierentwintig. Vierentwintig brilberen.

We krijgen er spontaan de slappe lach van. Dit verzin je niet.

Wat een einde van de reis. Ecuador heeft alles gegeven, tot de laatste minuut. Belgium, here we come. We hebben iets te vertellen.

Wie het volledige reisverslag wil lezen van deze natuurreis naar Ecuador en in detail de ervaringen van Jan wil herbeleven kan hier terecht: Travel Report Ecuador – Jan Kelchtermans.