Reisverslag natuurreis naar Frankrijk 2025: kraanvogels bij het Lac du Der

In oktober 2025 trok Jan Loos met Landschap vzw op natuurreis naar Lac du Der in Frankrijk. Het kunstmatig meer is dé ideale tussenstop voor kraanvogels en andere soorten die naar het zuiden trekken in de herfst. Herman Killens zorgde voor een verslag. De beelden zijn van zijn partner Mireille Camps. 

Nog een trip die al jáááren op onze verlanglijst staat: Lac du Der en de kraanvogels. We waren er al eens tijdens een fietsvakantie. Toen fietsten we helemaal rond het meer. Op de website van Landschap vzw ontdekken we een leuke vierdaagse, georganiseerd in samenwerking met Starling Reizen. On y va!

Een mailtje van Billy enkele dagen voor de start zorgt wel voor een kleine domper. Er is immers vogelgriep vastgesteld bij de kraanvogels. De oorzaak zou besmette mest zijn op de akkers van een kippenkwekerij in de Duitse deelstaat Brandenburg waar kraanvogels elk jaar verzamelen tijdens de herfsttrek.

Dag 1 – donderdag 30 oktober 2025

Om kwart over negen pikt Jan Loos ons op aan het tankstation in Wolvertem. Met 8 passagiers is het minibusje goedgevuld. Twee andere busjes zijn ook al onderweg naar Lac du Der: nog een Antwerps (met Sandy Spaenhoven aan het stuur) en een uit Limburg (Jan Nijs). Ter hoogte van Nijvel ontmoeten we onze andere reisgezellen. In totaal zijn we met 22 natuurliefhebbers. Vanaf Charleroi volgen we de E420, een traject dat ondanks dat officiële E-nummer maar langs gewone straten leidt met winkels en horeca erlangs. Het verlengde in Frankrijk is dan wel een echte autosnelweg. Op een parking in de buurt van Reims kunnen we onverhoopt lekker buiten lunchen.

We arriveren om 15 uur aan het Lac du Der, op een plek aan de westkant. We zien inderdaad verschillende kadavers van kraanvogels in de buurt van het meer. Bovendien merken we ook zieke exemplaren op die veel te dichtbij komen en zich nog nauwelijks kunnen staande houden. Het virus verspreidt zich blijkbaar via het water. De zieke kraanvogels sterven binnen de 3 dagen, vaak ook door verdrinking. Op het meer spotten we onder meer ook kieviten, knobbelzwanen, grote zilverreigers en blauwe reigers, aalscholvers, bergeenden, grauwe ganzen en wintertalingen. Aan de horizon vliegt een zeearend. En dan is het rustig wachten op de kraanvogels die terugkeren van de voedselrijke akkers. Het spektakel begint een half uurtje voor zonsondergang. Geen massale groepen, maar toch al de moeite waard. De fototoestellen klikken haast synchroon. “Deze eerste foto’s zullen jullie later kunnen weggooien”, voorspelt Jan Loos.

Daarna nemen we onze intrek in het hotel Le Cheval Blanc, dicht bij de zuidelijke oever van het meer in Giffaumont-Champaubert. Jan Loos vertelt ons dat ze dit hotel wegens de gunstige ligging en het hoge comfort voor deze periode al tot in 2031 hebben gereserveerd. Het hotel ziet er inderdaad heel gezellig uit. We ontvangen als eersten de sleutel. We hebben minder dan vijf minuten nodig om onze bagage in onze kamer op de eerste verdieping te droppen en meteen van een apero te gaan genieten. De Champagnestreek is vlakbij, de keuze is dan ook snel gemaakt …

Het avondmaal is van gastronomisch niveau, met fraai klinkende heerlijkheden als gougères, crème brûlée de chou-fleur, pluma de porc, gnocchi patate douce en île flottante à la pistache. En dat staat gewoon met viltstift genoteerd op de achterkant van een oude menukaart. Een schoolvoorbeeld van recyclage! De bediening is vriendelijk en super efficiënt. Gedurende de drie avonden krijgen we afwisselend een vlees-, een vis- en een vegetarisch menu.

Dag 2 – vrijdag 31 oktober 2025

Het is half zeven. In het pikkedonker doen we het voorzichtig aan. Na een korte transfer stappen we richting de stalen voetgangersbrug die het presqu’île de Chantecoq verbindt met het strand van Giffaumont-Champaubert. Onder de brug schijnen felle blauwe spots. We nemen halfweg de brug plaats. We zijn blij dat we muts en handschoenen hebben meegebracht want het voelt nogal killig aan. Het zicht op het meer en op de Eglise Saint-Laurent de Champaubert in de verte is onovertroffen. Enkele eerste vroege kraanvogels stijgen op. De zon komt voorzichtig piepen. En vanaf dan veranderen de kleuren van de lucht elke minuut, met sensationeel mooie blauwe, rode en purperen schakeringen à gogo. En nu vliegen de groepjes kraanvogels, in heel wat groter aantal dan gisteren, luid kroekroeënd over de brug. Een onvergetelijke ervaring met schitterend fotomateriaal als herinnering. Een ijsvogel vliegt voortdurend heen en weer. Ook een kleine zilverreiger komt poseren.

Daarna genieten we van een mooi en uitgebreid ontbijtbuffet met croissants, chocolatines en cakes als hoogtepunt. Natuurliefhebbers blijken opvallend vaak ook koffiefanaten te zijn: de thermossen kunnen telkens niet snel genoeg opnieuw gevuld worden.

Na een korte verkenning van het dorp Giffaumont-Champaubert – vol mooie vakwerkhuizen – gaan we de oever afspeuren aan de pittoreske Eglise Saint-Laurent de Champaubert. Het Lac du Der-Chantecoq is een kunstmatig meer, aangelegd tussen 1967 en 1974 om het water van de voorheen nogal wispelturige Marne te reguleren en de Parijzenaars voor overstromingen te behoeden. Ondanks veel protest werden daarbij de naburige bossen en de dorpjes Chantecoq, Champaubert-aux-Bois en Nuisement-aux-Bois onder water gezet. We zien enkele ruïnes boven het wateroppervlak uitsteken. De hogergelegen Eglise Saint-Laurent bleef gespaard en vormt nu een toeristische trekpleister. Intussen richten we onze verrekijkers op casarca’s, krooneenden, krakeenden, kieviten en geelpootmeeuwen.

In de buurt van het kaarsrechte kanaal richting Parijs maken we vervolgens een korte wandeling om naar de op de velden foeragerende kraanvogels te gaan kijken. Ze zitten nogal ver, daarom bieden enkele paaltjes een handige steun voor de zoomlenzen. Mireille neemt enkele geweldige foto’s van de “kust”. De boomstronkjes zien er als sciencefictionmonsters uit. Onze picknick valt wat karig uit. We genieten intussen van de fraaie waterrijke omgeving en het zicht op de watermolen van Eclaron en de lavoir van Sainte-Livière.

In de namiddag brengen we een kort bezoek aan Village du Der, een Bokrijkachtige verzameling gebouwen uit de overstroomde dorpen. En dat dient als opstapje naar het absolute hoogtepunt van de reis: een ongelooflijk weergaloze zonsondergang. De hele omgeving baadt in duizend tinten rood. Magisch!

De apero is dan ook welverdiend. De sfeer zit bijzonder goed, de babbels zijn gezellig.

Dag 3 – zaterdag 1 november 2025

Deze ochtend bereiken we de voetgangersbrug via de andere kant (een stuk makkelijker met de auto). De zonsopgang is vandaag wel minder spectaculair, maar het blauwe uurtje en de overvliegende kraanvogels maken veel goed. Zwarte ibissen trekken voorbij. Vlak bij de parking ontdekken we een groepje fraters in het gras.

Na het weer uitstekende ontbijt maken we ons klaar voor een verdere verkenning. Op de hotelparking is de hele groep in de ban van de barmsijzen in de top van een boom. Normaal zitten er veel aalscholvers in de buurt van de jachthaven van Giffaumont-Champaubert, maar vandaag geven ze niet thuis.

We gaan op huttentocht. De timing is perfect want het begint te druppelen. In de eerste grote kijkhut vindt een vogelfototentoonstelling plaats. De tweede en derde observatoire bieden een verscholen uitzicht over het Etang des Landres en het Etang du Grand Coulon. We zien een grote zilverreiger en aalscholvers op visvangst. Een ijsvogel zit op de uitkijk in het groen. Tussendoor lunchen we en wandelen we in het bos. Jasjes aan, het begint steviger te regenen. We eindigen met een fototentoonstelling, deze keer in openlucht.

De streek is bezaaid met kerkjes “à pans de bois” (houten panelen, vakwerk). Ook de zestiende-eeuwse Eglise Notre-Dame in Châtillon-sur-Broué die we bezoeken is een beauty. Door het druilerige weer schrappen we de zonsondergang en keren we terug naar het hotel, al gaan enkele moedigen nog op avondwandeling in de regen. Kinderen komen op snoepjesjacht in de hotellobby voor Halloween. Dat feest leeft hier blijkbaar wel sterk. Veel huizen zijn versierd met de typische griezelige attributen.

Dag 4 – zondag 2 november 2025

Deze keer pikken we de zonsopgang mee in de buurt van Châtillon-sur-Broué. Tijdens onze laatste halve dag gaan we daarna op verkenning in de ruime zuidwestelijke omgeving van Lac du Der. Aan het Etang de la Horre is de kijkhut niet toegankelijk. Een vrouw stopt met de wagen, draait haar raampje open en… excuseert zich omdat er zoveel dode kraanvogels zijn. “En ze zeker niet aanraken”, vertrouwt ze ons nog toe. Net of we dat niet zouden weten…

Aan het Lac d’Auzon-Temple en het Lac d’Orient willen de weergoden niet meer meewerken. Op het domein van het Maison du Parc gaan we de wraps dan maar overdekt opeten. We hebben zin in een drankje maar de kantine is tijdens de middag gesloten. En ook de uitkijktoren van Troyes kunnen we niet meer betreden wegens bouwvallig. En als een wandelpad versperd blijkt door een dode kraanvogel besluiten we wijselijk om geen risico’s te nemen en stilaan huiswaarts te keren.

In Reims gaan we nog voor een koffie en dan volgt er een warm afscheid van de sympathieke medereizigers. Daarna worden WhatsApp en Facebook wekenlang overspoeld met topfoto’s, zodat we nog lang kunnen nagenieten!

Gespotte vogels (61): aalscholver, barmsijs, bergeend, blauwe reiger, bonte strandloper, buizerd, casarca, Cetti’s zanger, dodaars, ekster, frater, fuut, geelpootmeeuw, grauwe gans, groenpootruiter, grote bonte specht, grote Canadese gans, grote zilverreiger, grutto, houtduif, ijsvogel, kauw, keep, kievit, kleine zilverreiger, knobbelzwaan, koereiger, kokmeeuw, kolgans, koolmees, kraanvogel, krakeend, krooneend, meerkoet, merel, nijlgans, pijlstaart, pimpelmees, putter, regenwulp, rode wouw, roek, roodborst, slechtvalk, slobeend, smient, spreeuw, staartmees, tafeleend, torenvalk, vink, waterhoen, wilde eend, wintertaling, witwangstern, witte kwikstaart/rouwkwikstaart, wulp, zeearend, zwarte ibis, zwarte kraai, zwarte roodstaart.

Wil jij volgend jaar ook mee op weekend naar Lac du Der? Boek dan nu via deze link.